Martin Heidegger | Co znaczy myśleć? | Was heißt Denken?

Martin Heidegger CO ZNACZY MYŚLEĆ?

Docieramy do tego, co znaczy myśleć, jeśli sami myślimy. Aby taka próba powiodła się, musimy być gotowi uczyć się myśleć. Rozpoczynając naukę, przyznajemy tym samym, że jeszcze myśleć nie potrafimy. Ale człowiek uchodzi za taką istotę, która może myśleć. I słusznie za taką uchodzi. Człowiek bowiem jest rozumną istotą żywą. Rozum jednak, ratio, rozwija się w myśleniu. Jako rozumna żywa istota, człowiek musi móc myśleć, jeśli tylko chce. Ale człowiek może przecież chcieć myśleć, a mimo to nie móc. Chce on w końcu w tej woli myślenia zbyt wiele i stąd zbyt mało może. Człowiek może myśleć, o ile ma po temu możliwość. Sama możliwość nie poręcza nam jeszcze, że potrafimy myśleć. Ponieważ potrafić, znaczy: dopuścić coś do siebie wedle jego istoty i strzec usilnie tego wpuszczenia. Potrafimy tylko to, czemu sprzyjamy, to, czemu przynależymy, dopuszczając je. Naprawdę sprzyjamy tylko temu, co wpierw z siebie sprzyja nam właśnie, i to nam w naszej istocie, przychylając się ku niej. Dzięki temu przychyleniu się istota nasza jest ugodzona wezwaniem. Przychylenie się jest namową. Namowa przemawia do naszej istoty, wzywa nas ku istocie i utrzymuje nas w niej. Utrzymywać, znaczy strzec właściwie. To, co nas w istocie utrzymuje, utrzymuje nas jednak tylko dopóty, dopóki sami z siebie zatrzymujemy to, co nas podtrzymuje. Zatrzymujemy, gdy nie wypuszczamy z pamięci. Pamięć to skupienie myślenia. Nad czym? Nad tym, co nas utrzymuje w istocie, o ile zarazem jest przy nas rozważane. Jak dalece musi być rozważane to, co nas utrzymuje? Tak dalece, jak jest do-rozważenia (zu-bedenkende) samo z siebie. Będąc rozważane, zostaje darowane wraz z pomnieniem (Andenken). Wychodzimy mu naprzeciw z pomnieniem, ponieważ sprzyjamy mu jako namowie naszej istoty. Tylko wtedy, gdy sprzyjamy temu, co w sobie jest dorozważenia, możemy podołać myśleniu. Aby dotrzeć do myślenia, musimy, o ile to od nas zależy, uczyć się myśleć. Co znaczy uczyć się? Człowiek uczy się, o ile w swoim czynie i bezczynie kieruje się na to, co istotowo ku niemu przemówiło. Uczymy się myśleć, zwracając uwagę na to, co daje do myślenia. Nasz język nazywa przyjaznym to, co należy do istoty przyjaźni i z niej powstaje. Odpowiednio nazwiemy poważnym (das Bedenkliche) to, co w sobie jest do-rozważenia. Wszystko to, co poważne, daje do myślenia.
  M. Heidegger: Was heisst Denken?, w: tenże: Vorträge und Aufsätze, Pfüllingen 1954; odczyt wygłoszony w radiu bawarskim w maju 1952 r., opublikowany po raz pierwszy w Merkur” R. VI, 1952.
Przełożyli: Janusz Mizera i Józef Tischner.
Martin Heidegger | Co znaczy myśleć? | Was heißt Denken?

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Scroll to top